Zwarte zee-eend

Geluid

Een van de mooiste geluiden van de kust: een melodieus, ver dragend en licht klaaglijk pjuu of kluu, dat in koor uit een vlot op zee komt. Vooral hoorbaar op windstille avonden en nachten van maart tot mei, en soms van nachtelijk trekkende groepen boven het strand.

Herkenning

Compacte zee-eend met een ronde kop en een korte, aan de basis gezwollen snavel. De man is geheel glanzend zwart met een geel vlak op de bovenzijde van de snavel achter de zwarte knobbel; de poten zijn donker. Het vrouwtje is donkerbruin met een egaal vale wang en keel die scherp afsteken tegen de donkere kruin. In vlucht lichten de handpennen van onderen zilverig op, zonder enig wit.

Verwarrings­soorten

De grote zee-eend is het enige echte alternatief: die toont een wit armpenveld, is groter, hoekiger van kop en langer van snavelprofiel. Bij vrouwtjes beslist de wangtekening: de zwarte zee-eend heeft één egaal vale wang, de grote zee-eend twee gescheiden vlekken. Houd ook rekening met de dwaalgast brilzee-eend met zijn witte nekvlek.

Leefgebied

Ondiepe kustzee boven zandbanken met schelpdieren, vaak in enorme dichte vlotten en meestal binnen enkele kilometers uit de kust. Ruit in de nazomer in beschutte kustwateren. Broedt aan heldere meren en veenpoelen in toendra en berkenzone en langs IJslandse rivieren.

Verspreiding en trek

Broedt in IJsland, Fennoscandië en Noord-Rusland. De Nederlandse kustzee is een sleutelgebied: grote aantallen ruien en overwinteren boven de banken voor de Waddeneilanden en de Hollandse kust. In Iberië overwinteren vogels voor Galicië en de Cantabrische kust, met kleinere aantallen tot in de Golf van Cádiz.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Zeetrek in oktober en november vanaf de Hollandse of Zeeuwse kust, bij een stevige noordwesterstorm en in de eerste twee uur na zonsopkomst, wanneer de snoeren dicht onder de kust langs schuiven. Bij vlak water in januari kun je vanaf een hoge duinvoet met de telescoop de vlotten uitkammen op grote zee-eenden.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd, maar de Noordwest-Europese winterpopulatie staat onder druk. Verstoring door scheepvaart, garnalen- en schelpdiervisserij, de aanleg van windparken en olievervuiling raken juist de dichte vlotten die de vogels vormen. Het voedselaanbod schommelt sterk met de kwaliteit van de schelpdierbanken.