Toendrarietgans

Geluid

Diep, nasaal en tweelettergrepig, kajak of ung-ank, iets hoger en sneller dan de taigarietgans maar in het veld nauwelijks te scheiden. Grote troepen produceren een laag, aanhoudend gebrom. Vooral te horen bij het opvliegen in de schemering, van oktober tot maart.

Herkenning

Middelgrote, gedrongen gans met een korte, dikke hals en een korte, hoge snavel die overwegend zwart is met een smalle oranje band achter de nagel. Kop en hals zijn donker chocoladebruin en warm van toon, het lichaam grijsbruin met duidelijke bleke veerranden. Poten oranje. De voorvleugel is donker, zonder enig grijs.

Verwarrings­soorten

Taigarietgans is groter en langer van hals, met een lange wigvormige snavel met veel meer oranje en een vlakker voorhoofd. Kleine rietgans heeft roze poten, een roze snavelband en een opvallend grijze voorvleugel. Kolgans heeft een witte bles en een geheel roze snavel. Beoordeel de snavelvorm altijd in strikt profiel.

Leefgebied

Op suikerbietenland, graanstoppels, maisresten en vochtig grasland, met slaapplaatsen op grote plassen, meren en het IJsselmeer. Vaak in gemengde troepen met kolganzen. Broedt op de arctische toendra van Noord-Rusland en Siberië, bij poelen en meanderende riviertjes, in een landschap zonder bomen.

Verspreiding en trek

Broedt van Novaja Zemlja en het Jamal-schiereiland tot ver in Siberië en overwintert in Nederland, Duitsland, Polen en Denemarken. Nederland is een kerngebied, met concentraties in Flevoland, Friesland, Groningen en Noord-Limburg. In Spanje is de soort een zeldzame dwaalgast die alleen bij strenge winters incidenteel zo ver doorschuift.

• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

November tot februari, in de vroege ochtend als de troepen van de slaapplaats naar de bietenakkers trekken. De Flevopolders, het Lauwersmeer en Noord-Groningen zijn betrouwbaar. Scan met de telescoop rij voor rij op poot- en snavelkleur, en bekijk kandidaat-taigarietganzen daarna in strikt profiel voordat je een conclusie trekt.

Staat van instandhouding

De aantallen in Nederland schommelen sterk met de strengheid van de winter, en met zachte winters verschuift het zwaartepunt naar het noordoosten. De populatie lijkt op de lange termijn stabiel tot licht afnemend. Jacht in delen van de trekroute en veranderingen in het akkerbouwlandschap vormen de belangrijkste onzekerheden.