Kleine rietgans

Geluid

Hoger en muzikaler dan de andere rietganzen, met veel piepende tonen door de troep: wink-wink en een schriller ang-ang-ang. Een overtrekkende groep klinkt als een blikkerig, snel babbelend koor. Vooral te horen bij het opvliegen van de slaapplaats in de vroege ochtend, van oktober tot maart.

Herkenning

Compacte, kortnekkige gans met een korte, hoge snavel die zwart is met een smalle roze band voor de nagel. De poten zijn helderroze, nooit oranje. Kop en hals zijn donker chocoladebruin en contrasteren duidelijk met het bleke, koel grijsbruine lichaam. In vlucht valt de opvallend lichtgrijze voorvleugel op, bijna zo bleek als bij grauwe gans.

Verwarrings­soorten

Toendrarietgans is de grote valkuil: die heeft oranje poten en een oranje snavelband, is warmer en bruiner van tint en mist de grijze voorvleugel. Grauwe gans is fors groter met een bleke kop en een geheel roze of oranje snavel. De combinatie roze poten, grijze voorvleugel en donkere kop is doorslaggevend.

Leefgebied

Overwintert op vochtig grasland, wintertarwe, graanstoppels en achtergebleven suikerbieten. Slaapt op ondiepe plassen, meren en kwelders, vaak in gemengd gezelschap van kolganzen. In het broedgebied op arctische toendra en op steile rotshellingen en rivierkloven in IJsland en Oost-Groenland.

Verspreiding en trek

Broedt op Spitsbergen, IJsland en Oost-Groenland. De Spitsbergse populatie overwintert in een smalle band van Denemarken via Noord-Duitsland naar Friesland en de Noordoostpolder, waar de soort in de winter geconcentreerd zit; de IJslandse vogels trekken naar Schotland en Engeland. In Spanje is de kleine rietgans een uitzonderlijke dwaalgast.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

November tot februari, en zoek gericht: Zuidwest-Friesland, de Noordoostpolder en het gebied rond de Oostvaardersplassen. Ga in de ochtend langs de graslandpercelen en scan de troepen perceel voor perceel op poten en snavelbasis. De donkere kop springt tussen kolganzen meteen in het oog, maar bevestig altijd de roze poten.

Staat van instandhouding

De Spitsbergse populatie is sinds de bescherming in de jaren tachtig sterk gegroeid, zo sterk dat begrazingsschade op de toendra en gewasschade in de overwinteringsgebieden nu beheersvragen oproepen. Ook de IJslandse populatie is toegenomen. Klimaatverandering in het broedgebied en verschuivende trekroutes vormen de belangrijkste onzekerheden voor de lange termijn.