Roodhalsgans

Geluid

Hoog, schel en gehaast, heel anders dan het geloei van grauwe ganzen: een tweelettergrepig, ietwat piepend kik-wik of kie-kwik, in koor een schrille kakofonie. In Nederland vooral te horen wanneer de gemengde ganzengroep opvliegt; de roep verraadt de vogel dikwijls voordat je hem hebt gezien.

Herkenning

Klein en kortnekkig, met een roestrode wang omlijst door wit, een roodbruine hals en borst scherp begrensd door een witte flankstreep, en verder zwart met een witte achterhand. Een witte vlek tussen snavel en oog is het beste kenmerk op afstand. Eerstewinters zijn doffer, met minder scherpe witte lijnen en lichte dekveerranden.

Verwarrings­soorten

Geen andere Europese gans heeft dat roodbruin, maar op grote afstand kan een rotgans in tegenlicht bedrieglijk lijken. De rotgans is echter egaal donker op kop en borst en mist elk wit op het gezicht. Ontsnapte roodhalsganzen zijn niet zeldzaam; let op ringen, sleetse veren en opvallende tamheid.

Leefgebied

Overwintert op steppegrasland, wintergraan en graanstoppels, altijd nabij grote meren of reservoirs waar de vogels slapen. In Nederland op grazige polders en wintertarwe tussen andere ganzen. Broedt op de Siberische toendra van Taimyr en Gydan, karakteristiek dicht bij nesten van slechtvalk of ruigpootbuizerd.

Verspreiding en trek

Broedt uitsluitend in Noord-Siberië en overwintert vrijwel volledig aan de westkust van de Zwarte Zee, in Bulgarije en Roemenië. Kleine aantallen dwalen naar West-Europa; in Nederland zijn het er jaarlijks enkele, meestal in Friesland, de Flevopolders en Zeeland. In Spanje is het een uitzonderlijke dwaalgast.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Zoek van december tot februari op de klassieke ganzenplekken: de Friese boezemlanden, de Ooijpolder en de Zeeuwse polders. Rijd of loop de dijken af in de late ochtend, wanneer de groepen rustig grazen, en werk elke kolgansgroep systematisch door met de telescoop; de vogel valt pas op in zijaanzicht.

Staat van instandhouding

De wereldpopulatie is klein en de trend zorgelijk: de vogels zijn geconcentreerd op enkele slaapplaatsen aan de Zwarte Zee, wat ze extreem kwetsbaar maakt. Omschakeling van gewassen, jachtdruk, verstoring en windparken langs de trekroute zijn de belangrijkste bedreigingen, en op de toendra speelt de afname van beschermende roofvogelnesten.