Rosse stekelstaart

Geluid

Vrijwel geluidloos. In balts slaat de man ritmisch met de snavel tegen zijn opgeblazen borst, wat een hol, versnellend tuk-tuk-tuk-turrr oplevert dat eindigt in een boertje, terwijl luchtbelletjes langs de borstveren opstijgen. Te zien en te horen van april tot juni, vooral in de ochtend.

Herkenning

Klein en compact, met een grote kop, een korte dikke hals en een stijve, waaiervormige staart die rechtop kan worden gedragen. De man in zomerkleed is kastanjebruin met een zwarte kruin, helderwitte wangen en een felblauwe snavel; in winterkleed wordt hij dof grijsbruin met een grijze snavel, maar de witte wang blijft. Het vrouwtje is bruin met één donkere streep dwars over de vale wang.

Verwarrings­soorten

De witkopeend is de soort waar alles om draait. Die heeft bij de man een geheel witte kop met alleen een zwarte kruinstreep en een sterk gezwollen blauwe snavelbasis, terwijl de rosse stekelstaart een zwarte kruin heeft die tot onder het oog reikt. Hybriden zijn talrijk en tonen tussenvormen, zoals een deels donker doorlopende wang.

Leefgebied

Ondiepe, voedselrijke plassen en meren met een brede rand van riet en zeggen, waar hij duikend naar muggenlarven en waterplanten zoekt. Ook op stadsvijvers en in oude kleiputten. Broedt laag boven het water in dichte oevervegetatie en blijft graag in de dekking langs de kant.

Verspreiding en trek

Van huis uit Noord-Amerikaans; in Europa ontsnapt uit watervogelcollecties in Groot-Brittannië en van daaruit over het continent verspreid. Omdat de soort met de bedreigde witkopeend hybridiseert, loopt al jaren een internationaal uitroeiingsprogramma, dat in Groot-Brittannië en Nederland vrijwel is voltooid. In Spanje wordt elke vogel bij de witkopeendpopulaties weggevangen.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

De kans is het grootst in het voorjaar op ondiepe, rietomzoomde plassen, wanneer een baltsende man zich op het open water voor het riet vertoont. Kijk in de vroege ochtend en let op elke kleine duikeend die met opgewipte staart zwemt; meld een waarneming meteen, want die is voor het beheer van de witkopeend van belang.

Staat van instandhouding

Wereldwijd talrijk en niet bedreigd in Noord-Amerika. In Europa is de soort geen doel van bescherming maar van bestrijding, omdat de genetische vermenging met de witkopeend het voortbestaan van die soort bedreigt. Dankzij het uitroeiingsprogramma is het Europese bestand teruggebracht tot enkele verspreide vogels.