Waterral

Geluid

Het bekende sharmen: een uitbarsting van knorrende noten die overgaat in schrille, jammerende gillen, precies als een biggetje dat wordt vastgepakt, krruii-krruii-kroooiee, langzaam wegstervend. Daarnaast een ritmisch pompend kip kip kip als territoriumzang in het voorjaar. Vooral in de schemering en 's nachts, het hele jaar door, ook midden in de winter; een dichtslaand portier lokt vaak meteen een reactie uit.

Herkenning

Slank, zijdelings samengedrukt lijf, olijfbruin met zwarte strepen boven en leiblauw op gezicht, hals en borst. De flanken zijn zwart-wit gebandeerd, de onderstaart is roomwit en wipt op bij het lopen. Beslissend is de lange, licht neerwaarts gebogen, oranjerode snavel. Vaak zie je alleen die snavel en een stukje grijze borst tussen het riet.

Verwarrings­soorten

Alle andere rallen hebben een korte snavel; die lange rode snavel is uniek en beslist elke waarneming. Het porseleinhoen is kleiner, bruiner en wit gespikkeld. Een jonge waterral is bruiner op de borst met een bleke keel en kan aan porseleinhoen doen denken, maar heeft altijd de lange snavel en ongespikkelde bovendelen.

Leefgebied

Dicht, permanent nat rietland, zeggenmoeras, verlandende sloten met liesgras, elzenbroek met plassen en overgroeide vijverranden. Vereist ondiep water met veel dekking en zachte modder om in te foerageren. In strenge winters wijkt hij uit naar wellen, doorstromende slootjes en zelfs stadsparken, waar hij dan opeens in de open ruimte zichtbaar wordt.

Verspreiding en trek

Broedvogel van vrijwel heel Europa, van Ierland tot de Oeral, deels standvogel en deels trekvogel. In Nederland een algemene maar onderschatte broedvogel van alle grotere moerassen, aangevuld met wintergasten uit het noordoosten. In Spanje broedt hij verspreid in zoete en brakke moerassen en overwinteren in het zuiden aanzienlijke aantallen Europese vogels.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Ga in maart of april in de schemering naar een rietmoeras en wacht bij een pad langs open water. De winter is verrassend genoeg de beste tijd om hem te zien: bij vorst lopen ze bij wakken en bruggetjes in het volle zicht. Blijf verder stil zitten aan een modderige rietrand en laat de vogel zelf tevoorschijn komen.

Staat van instandhouding

Landelijk algemeen en niet bedreigd, al zijn strenge winters lokaal dodelijk. Verdroging, het maaien en klepelen van rietkragen, verstarde waterpeilen en de omzetting van moeras naar productieriet verminderen de kwaliteit van het leefgebied. Grote nieuwe moerassen met natuurlijke peildynamiek leveren juist vrijwel meteen hoge dichtheden op.