Bruine Kiekendief

Geluid

Meestal zwijgzaam. Boven de broedplaats roept het mannetje in april en mei bij de baltsvlucht een hoog, nasaal kwie-a, en bij de prooioverdracht klinkt van het wijfje een jengelend pieh-pieh. Jongen bedelen de hele zomer zeurderig vanuit het riet.

Herkenning

Zweeft met duidelijk opgeheven vleugels in een ondiepe V, traag wiegend laag over het riet, en oogt zwaarder en breder gevleugeld dan de andere kiekendieven. Mannetje: bruine rug, grijze vleugelpanelen en grijze staart, zwarte handpennen. Wijfje en juveniel egaal chocoladebruin met crèmekleurige kruin, keel en voorvleugelrand; juvenielen zijn soms vrijwel geheel donker.

Verwarrings­soorten

Blauwe en grauwe kiekendief zijn slanker, lichter gebouwd en hebben altijd een witte stuit; die ontbreekt bij de bruine. Donkere juveniele bruine kiekendieven worden verward met jonge zeearenden of met zwarte wouw: let op de veel kleinere kop, de smallere vleugels en de lichte kruin en keel van de kiekendief.

Leefgebied

Grote rietvelden en verlandende moerassen, maar tegenwoordig ook rietkragen langs sloten, jonge polders en zelfs koolzaad- en graanakkers. Jaagt laag zoekend boven riet, ruige graslanden en akkerranden, met plotselinge draaien en een korte val op muizen, jonge vogels en eieren.

Verspreiding en trek

Broedt van Spanje tot Scandinavië en oostwaarts door Rusland. Nederland herbergt met de Oostvaardersplassen, Flevoland en de Zeeuwse en Friese moerassen een belangrijk deel van de Noordwest-Europese populatie. Noordelijke vogels overwinteren in de Sahel en rond de Middellandse Zee; in Zuid-Spanje blijft een deel jaarrond.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

April tot augustus, vroeg in de ochtend of het laatste uur voor zonsondergang, vanaf een dijk of uitkijkpunt met zicht over het riet. Zoek de wiegende V-vlucht laag boven het gewas; in april verraadt de wilde baltsvlucht met duikelingen boven het nest het territorium.

Staat van instandhouding

Sterk hersteld sinds het verbod op organochloorpesticiden en de aanleg van nieuwe moerasgebieden, maar in Nederland de laatste jaren weer teruglopend. Verruiging en verdroging van rietland, predatie door vos, vergiftiging in de overwinteringsgebieden en aanvaringen met windturbines in open polders spelen mee.