Alle soorten › Duifachtigen › Duiven › Zomertortel
Zomertortel
Streptopelia turtur | European Turtle Dove | Tórtola europea
De zomertortel is onze enige echte trekduif en een van de snelst verdwijnende vogels van het boerenland. Zijn spinnende gekoer was ooit het geluid van elke zomerse houtwal.
Geluid
Een diep, aanhoudend spinnend of snorrend toerrr-toerrr, meestal in reeksen van drie tot vijf, met een slaperig, zoemend timbre dat aan een verre motor doet denken. Alleen te horen van eind april tot begin augustus, vooral in de eerste uren na zonsopgang en in het laatste licht.
Opname: Benoît Van Hecke — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Kleine, slanke duif met oranjebruine, zwart geschubde bovenvleugeldekveren, een blauwgrijze kop en een roze borst. Op de zijhals zit een pakketje zwarte streepjes op wit. De zwarte staart heeft een brede witte eindrand, opvallend zodra de vogel wegvliegt. De vlucht is snel en wendbaar met scherp geknikte vleugels; juvenielen zijn doffer en missen de halsstreepjes.
Verwarringssoorten
Turkse tortel is groter, bleker en egaal zandkleurig, met een zwarte halsstreep in plaats van een gestreept vlekje en een veel effener vleugel. Verwilderde lachduiven zijn nog bleker. Op afstand beslist de vlucht: de zomertortel is korter en gedrongener en slaat sneller en schokkeriger met de vleugels.
Leefgebied
Kleinschalig cultuurland met dichte struwelen, doornhagen, meidoornbosjes, jonge aanplant en bosranden, bij voorkeur naast onkruidrijke akkers en drinkplaatsen. In Iberië ook in oude olijfgaarden, dehesas en riviergaleries met open, zaadrijke grond in de buurt.
Verspreiding en trek
Broedvogel van bijna heel Europa; alle vogels overwinteren in de Sahel. In Nederland is het tegenwoordig een schaarse, sterk teruggelopen soort van Limburg, de Achterhoek en enkele duingebieden. In Spanje nog wijdverspreid, met de hoogste dichtheden in het westen en zuiden, maar ook daar duidelijk afnemend.
- Broedvogel (zomer)
- Doortrek
- Trekrichting
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Mei en juni, tussen zonsopgang en een uur of negen, langs een oude houtwal of doornheg in kleinschalig landschap: luister eerst naar het spinnen en zoek daarna een vogel op een draad of dode tak. In Spanje is een drinkplaats in graanland bij het eerste licht de beste post.
Staat van instandhouding
Sterk achteruit in heel Europa. De oorzaken zijn het verdwijnen van onkruidzaden en drinkpoelen in het boerenland, het rooien van struwelen, jacht langs de trekroute en droogte in de Sahel. Herstelplannen leunen op een jachtmoratorium en kruidenrijke akkerranden; het herstel is nog broos.