Holenduif

Geluid

Een dof, tweelettergrepig en licht zuchtend oe-hoep, oe-hoep, met de klemtoon voorop en in lange reeksen herhaald, veel monotoner en holler dan het koeren van de houtduif. Vooral te horen van februari tot juni in de vroege ochtend, en op zonnige dagen al midden in de winter.

Herkenning

Egaal blauwgrijs, met een groenglanzende halsvlek, een wijnrode borst en twee korte, onderbroken zwarte streepjes op de vleugel. Het oog is donker en de snavel geel met een witte was. In vlucht valt het grijze middenveld van de vleugel op, omzoomd door een brede donkere achterrand en donkere vleugelpunten.

Verwarrings­soorten

De houtduif is groter, heeft een witte halsvlek en een brede witte vleugelstreep; elk van beide kenmerken sluit holenduif uit. Stads- en rotsduif tonen twee brede, doorlopende zwarte vleugelstrepen en een witte stuit of ten minste een licht lichaam met contrasterende witte ondervleugels, terwijl de holenduif een egaal grijze stuit en donkere ondervleugels heeft.

Leefgebied

Oude loofbossen, parklandschappen, houtwallen en boerenerven met holle bomen, en verder rotswanden, duinen en zelfs konijnenholen. Foerageert op akkers, stoppels en graslanden, vaak in gemengde groepen met houtduiven en kauwen. Neemt graag spechtenholen in gebruik, en ook nestkasten die voor bosuil of kauw zijn opgehangen.

Verspreiding en trek

Broedt in vrijwel heel Europa, met kernen in de laaglandbossen van West- en Midden-Europa; Nederland heeft een grote en groeiende populatie. Noordelijke vogels trekken zuidwaarts en zwellen de winteraantallen in Frankrijk en Iberië aan. In Spanje is de soort zowel broedvogel als talrijke wintergast op de meseta.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Ga in maart bij het eerste licht naar een oud eiken- of beukenbos en luister naar het monotone koeren; volg het geluid vervolgens naar een boom met spechtenholen. Scan in oktober en november tussen doortrekkende houtduiven: de holenduif vliegt sneller, oogt donkerder en mist elke witte vleugelstreep.

Staat van instandhouding

Na de klap door kwikhoudende zaadontsmetting en pesticiden in de vorige eeuw sterk hersteld en tegenwoordig toenemend in Nederland, geholpen door de uitbreiding van de zwarte specht en door nestkasten. Het kappen van oude bomen met holten en de omvorming van gemengd boerenland blijven de belangrijkste beperkingen.