Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Ekster
Ekster
Pica pica | Eurasian Magpie | Urraca común
De ekster is zo bekend dat vrijwel niemand er nog goed naar kijkt, en dat is jammer: in vol licht is het zwart een mengsel van fles-groen, brons en diepblauw. De lange, trapsgewijze staart maakt bijna de helft van de totale lengte uit.
Geluid
Geen echte zang, maar een luid, ratelend gekwetter: een hard, versnellend tsjak-tsjak-tsjak-tsjak, jaarrond te horen en vooral bij alarm om katten, uilen of roofvogels. Daarnaast zachte, gemengde keelgeluidjes tussen partners, en in het late winterseizoen luidruchtige groepsbijeenkomsten in de schemer.
Opname: Benoît Van Hecke — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Zwart-wit met een lange, gekantelde staart die groen en purper glanst; witte schouderdriehoek en witte handpennen die in de vlucht als een lichte vleugelvlek oplichten. Buik wit, rest zwart. Man en vrouw gelijk, mannetje gemiddeld iets langere staart. Juvenielen hebben een veel kortere staart, een doffe glans en een vaak vuil ogend wit.
Verwarringssoorten
In Europa nauwelijks te verwarren; op afstand of in silhouet lijkt een wegvliegende Vlaamse gaai door de witte stuit even op een ekster, maar die is roodbruin met een blauw vleugelveld. Jonge eksters met korte staart worden soms voor gaaien of kauwen aangezien. In Zuid-Spanje let je op de blauwe ekster, die volstrekt anders is: rozegrijs met blauwe vleugels en een zwarte kap.
Leefgebied
Halfopen landschap met opgaande struiken en bomen naast kort gras: dorpsranden, stadsparken, tuinen, boomgaarden, wegbermen met struweel en heggenrijk boerenland. Vermijdt gesloten bos en volledig open akkerland; het nest is een opvallende bol van takken hoog in een boom of doornstruik.
Verspreiding en trek
Vrijwel heel Europa, standvogel met weinig trekgedrag. In Nederland overal gewoon, met de hoogste dichtheden in dorpen en steden, waar predatie door haviken lager is. In Spanje algemeen in het noorden en midden, veel schaarser in het uiterste zuiden en ontbrekend op de Balearen en Canarische Eilanden.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Kijk in februari en maart naar groepsbaltsen: meerdere eksters bij elkaar op een grasveld, met gespreide staarten en gestrekte houdingen. In de winter zijn gezamenlijke slaapplaatsen in dichte struwelen goed te vinden in het laatste half uur licht. Let bij elke eksterroep of er niet iets interessanters in de buurt zit.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern). De Nederlandse stand nam op het platteland af door het verdwijnen van heggen en door predatie, terwijl de stedelijke populatie stabiel bleef. In Spanje is de soort in delen van het agrarische binnenland teruggelopen; illegale bestrijding blijft plaatselijk voorkomen.