Siberische strandloper

Geluid

Zachter en muzikaler dan de gestreepte strandloper: een licht, twetterend wiep of trit-trit, vaak in een korte reeks en met een blij, kwikstaartachtig timbre. Waar de gestreepte strandloper een lage, droge krrrt laat horen, klinkt deze soort helder en hoger. Bij een vogel die alleen in vlucht wordt gezien is dat het snelste onderscheid, mits je beide geluiden kent.

Herkenning

Ongeveer even groot als een gestreepte strandloper, maar iets compacter en korter gesnaveld, met een korte, rechte en aan de punt stompe snavel met lichte basis en met geelgroene poten. De kruin is warm oranjebruin en fijn zwart gestreept en steekt scherp af tegen een brede, opvallend witte wenkbrauw; een duidelijke witte oogring maakt het gezicht open en vriendelijk. De borst draagt een vage, beige tot oranjebeige waas met streping die geleidelijk vervaagt en als V-tekens en pijlpunten over de flanken doorloopt, zonder scherpe grens. Juvenielen hebben een egaal oranjebeige borst met streping alleen aan de zijkanten, roodbruine schouderveerzomen en witte mantelstrepen. De middelste staartpennen lopen spits toe, wat de soortnaam verklaart maar in het veld zelden helpt.

Verwarrings­soorten

Alles draait om de gestreepte strandloper. Daar houdt de dichte borststreping abrupt en horizontaal op tegen wit; hier vervaagt de tekening en zakt ze op de flanken. Het tweede kenmerk is de kop: warm oranjebruine kruin, brede witte wenkbrauw en een opvallende witte oogring tegenover de grijsbruine, fijn gestreepte kruin en de kortere, doffere wenkbrauw van de gestreepte strandloper. Bij juvenielen is het onderscheid het grootst, want de juveniele siberische strandloper heeft een warme, vrijwel ongestreepte oranjebeige borst waar de juveniele gestreepte strandloper de volle bef houdt. Snavel en poten helpen weinig: beide hebben een lichte snavelbasis en gele tot geelgroene poten, al is de snavel hier korter, rechter en stomper en de hals iets korter. Tegenover bairds strandloper en bonapartes strandloper is deze vogel groter, forser en geelpotig, en mist hij hun ver voorbij de staart stekende vleugelpunt; de stuit is donker in het midden met witte zijden, dus zonder het witte vlak van bonapartes. Bonte strandloper is kleiner, zwartpotig en langer gesnaveld, krombekstrandloper slanker met een gelijkmatig gebogen snavel en een breed wit stuitvlak. Een jonge kemphaan is groter, schubbiger op de rug en heeft een kleinere kop op een langere hals.

Leefgebied

Dezelfde plekken als de gestreepte strandloper, en daar zit precies het probleem: drassig grasland, ondergelopen weilandhoeken, begroeide slikranden van inlaagjes en karrenvelden, en drooggevallen oevers van spaarbekkens. Anders dan de gestreepte strandloper laat deze soort zich ook geregeld op de rand van kwelders en op zilte slikken zien. Broedt op vochtige toendra met zeggen en dwergberk in Noordoost-Siberië tussen de Lena en de Kolyma, en overwintert in Australië en Nieuw-Zeeland.

Verspreiding en trek

Vrijwel de hele wereldpopulatie trekt naar Australazië; adulte vogels vliegen rechtstreeks, terwijl veel juvenielen eerst een omweg over Alaska maken. Europese gevallen zijn daardoor zeldzaam en vallen, anders dan bij de Amerikaanse soorten, opvallend vaak op volwassen vogels. In elf Europese landen zijn waarnemingen gedaan, met Groot-Brittannië ver voorop; Nederland heeft negen aanvaarde gevallen en Spanje geen enkel gehomologeerd geval.

Waar en wanneer kijken

Ga niet zoeken naar deze soort maar naar gestreepte strandlopers, en reken elke vogel na op kruin, oogring en flanktekening voordat je hem afvinkt. Augustus tot begin oktober is het venster, met drassig grasland en de landkant van inlaagjes als beste terrein. Een vogel die het gezicht van een goudplevier lijkt te hebben, met warme kruin en witte oogring, verdient foto's van kop, borst en flank voordat hij opvliegt.

Staat van instandhouding

In 2021 op de Rode Lijst naar kwetsbaar gezet. De hele soort is afhankelijk van de Oost-Aziatische trekroute, en de inpoldering en vervuiling van de wadgebieden rond de Gele Zee heeft de tussenstops daar sterk uitgedund; tellingen in Australië laten een duidelijke afname zien. Ook op de Australische overwinteringsplaatsen verdwijnen ondiepe zoetwatermoerassen. Het is daarmee de enige van deze vier soorten met een echt zorgelijke status.