Ralreiger

Geluid

Buiten de kolonie zwijgzaam. Bij verstoring een kort, schor kèk of karr, en in de kolonie een lage, ratelende ka-ka-ka tussen het geknor van andere reigers. Het meeste geluid valt te horen in de schemering, wanneer de vogels naar de gezamenlijke slaapplaats vliegen.

Herkenning

Klein en compact, met korte poten, een dikke hals en een zware kop. Een zittende vogel is okerbruin tot geelbruin, met een fijn donker gestreepte kruin en in de broedtijd lange, zwart omzoomde nekveren die los over de rug hangen. De snavel is in de broedtijd blauwgrijs met een zwarte punt, daarbuiten groengeel met een donkere punt; de poten zijn groengeel en kleuren in de balts rozerood. Vliegt hij op, dan blijken vleugels, stuit en staart zuiver wit, zodat de vogel in de lucht vrijwel wit oogt en alleen de rug en de kruin nog bruin blijven. Juveniele vogels zijn valer en zwaarder gestreept en hebben wat donker in de handpennen.

Verwarrings­soorten

Koereiger is in alle kleden wit en heeft een korte gele snavel met een duidelijke kaakzak; hij loopt in gras bij vee, terwijl de ralreiger aan de waterkant blijft. Woudaapje is duidelijk kleiner en slanker, met bij het mannetje zwarte bovendelen en een groot bleek vleugelvlak, en het vliegbeeld is fladderend in plaats van gelijkmatig. Jonge kwak is groter en koeler grijsbruin, bezaaid met witte druppelvlekken, en heeft in vlucht geen wit in de vleugel. In het oostelijke Middellandse Zeegebied is bij hoge uitzondering een Indische ralreiger vastgesteld; die heeft in broedkleed een kastanjebruine rug tegen een witte hals, niet het egale okerbruin van onze soort.

Leefgebied

Dichtbegroeide zoetwatermoerassen: rietkragen, biezenvelden en dichte oevervegetatie langs lagunes, kanalen en ondiepe plassen, en vooral rijstvelden en irrigatiesloten. Hij jaagt wachtend en sluipend, half verscholen tussen de stengels, op waterinsecten, kikkers, kreeftjes en visjes, en waagt zich zelden ver op open slik.

Verspreiding en trek

Broedvogel van de grote moerassen rond de Middellandse Zee. In Spanje zit hij in Doñana en de marismas van de Guadalquivir, in de Ebrodelta, in de Albufera van Valencia en op verspreide plassen in Extremadura; verder oostwaarts is hij talrijk in de Donaudelta, Griekenland en Turkije. De vogels komen in april aan en trekken in september naar de Sahel. In Nederland is hij een dwaalgast: hooguit enkele waarnemingen per jaar, meestal in mei of juni, van een vogel die dagenlang bij dezelfde rietkraag blijft hangen.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Rijd in mei of juni in de Ebrodelta of bij El Rocío langs de rijstvelden en irrigatiekanalen en werk het eerste uur na zonsopgang de rietranden af; de vogels staan dan nog aan de open kant voordat de zon hoog komt. Let vooral op laag opvliegende, bijna witte vogels die kort over het riet scheren en zich weer laten vallen: dat is meestal het eerste wat je van een ralreiger ziet.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern). In Europa is de soort na een dieptepunt in de twintigste eeuw hersteld door de bescherming van de grote moerassen, maar zij staat in Spanje nog altijd op de nationale lijst van bedreigde soorten, omdat vrijwel de hele broedpopulatie in een handvol gebieden bij elkaar zit. Droogte, wateronttrekking aan de marismas en het opruimen van rietkragen langs sloten zijn de belangrijkste bedreigingen.