Alle soorten › Zangvogels › Vliegenvangers › Nachtegaal
Nachtegaal
Luscinia megarhynchos | Common Nightingale | Ruiseñor común
De nachtegaal is een onopvallende, warmbruine zanger met een stem die alles goedmaakt wat het verenkleed aan spektakel mist. Hij leeft verborgen in dicht struweel en wordt door verreweg de meeste vogelaars gehoord in plaats van gezien.
Geluid
Krachtige, luide strofen met lange stiltes ertussen: diepe fluittonen, ratels en rollers, met als handelsmerk het aanzwellende lu-lu-lu-lu-lu dat in volume toeneemt. Zingt van half april tot half juni, overdag én 's nachts. Roep: een schor krrrr en een fluitend hwiet.
Opname: Marie-Lan Taÿ Pamart — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Egaal warmbruine bovendelen met een duidelijk roodbruine staart, die vaak licht wordt opgewipt en gespreid. Onderdelen vuilwit tot lichtgrijsbruin, zonder streping. Opvallend groot donker oog met een vage, lichte oogring; poten stevig en bleek. Juveniel is warm gevlekt en geschubd, maar heeft dan al de rossige staart.
Verwarringssoorten
De noordse nachtegaal (Luscinia luscinia) is donkerder en kouder bruin, met een diffuus gevlekte borst; hij broedt oostelijker en overlapt in Midden-Europa. Jonge roodborsten zijn kleiner, ronder en missen het contrast tussen rug en staart. Op geluid is verwarring vrijwel uitgesloten zodra de crescendo klinkt.
Leefgebied
Dicht, vaak vochtig struweel: doornstruwelen in de duinen, ondergroei van vochtige loofbossen, oude houtwallen, verwilderde parken en griendranden. Belangrijk is een gesloten struiklaag met kale, bladrijke bodem eronder waar hij foerageert.
Verspreiding en trek
Broedt in West-, Zuid- en Midden-Europa tot in Polen en Oekraïne; overwintert in tropisch West-Afrika. In Nederland liggen de kerngebieden in de duinen van Noord- en Zuid-Holland, in Zeeland, in het rivierengebied en in Zuid-Limburg.
- Broedvogel (zomer)
- Doortrek
- Trekrichting
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
De beste kans is de laatste week van april en de eerste helft van mei, in het laatste uur voor zonsopgang of het eerste uur na zonsondergang. Blijf op het pad staan en wacht: nachtegalen komen regelmatig zelf even in beeld op een lage tak. Een zingende vogel opjagen levert nooit een beter zicht op.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern). In Nederland profiteert de soort van struweelontwikkeling in de duinen, terwijl populaties in het binnenland gevoelig zijn voor het opruimen van vochtig struweel en te intensief maai- en kapbeheer.