Californische kuifkwartel

Geluid

Het bekendste geluid is een luid drielettergrepig contactsignaal, tsji-ka-go, met de nadruk en de hoogste toon op de tweede lettergreep. Beide seksen roepen het als een vogel het groepje kwijt is of als de groep zich verplaatst. Daarnaast een zacht tjoep-tjoep tijdens het foerageren en een scherp pit-pit-pit bij onraad, waarna het hele groepje in de struiken duikt. De haan roept in het voorjaar vaak vanaf een lage uitkijkpost: een steen, een muurtje of een dode tak.

Herkenning

Een rond, kortstaartig hoentje ter grootte van een spreeuw tot lijster, met een zwarte kuifveer die als een komma voorover hangt. De haan heeft een zwart gezicht en zwarte keel, scherp omlijnd door een witte streep boven het oog en een tweede over de wang; kruin donkerbruin, hals en borst leigrijs, achterhals fijn wit gespikkeld. De buik draagt een opvallend schubpatroon van roomwit en zwart met een kastanjebruine vlek in het midden; de flanken zijn olijfbruin met witte streepjes. De hen mist de zwart-witte koptekening, is doffer bruingrijs en heeft een kortere kuif, maar de geschubde buik is gelijk. In de vlucht klinkt een luid vleugelgeklapper en de vogels vallen na enkele tientallen meters weer in dekking.

Verwarrings­soorten

In Europa is er geen soort die er echt op lijkt. De kwartel (Coturnix coturnix) is kleiner, geelbruin gestreept, heeft geen kuif en geen geschubde buik, en vliegt laag en langgerekt weg in plaats van in een korte, ratelende boog. Ontsnapte volièrevogels van andere Amerikaanse kwartels, zoals de bruinkuifkwartel Callipepla douglasii, verschillen door een bleke, naar achteren gerichte kuif en het ontbreken van de zwarte keel; jonge vogels van de californische kuifkwartel zijn matter, maar tonen al vroeg het schubpatroon op de buik.

Leefgebied

Laag, dicht struweel met open grond ertussen: maquis en garrigue, verruigde terrasakkers, wegbermen, bosranden van steeneik en de rand van dorpen en boomgaarden. De vogels lopen in de open plekken en vluchten de struiken in, dus een mozaïek van dekking en kale bodem is de bepalende factor. Water in de zomer is belangrijk. Ze mijden gesloten bos en het hooggebergte.

Verspreiding en trek

Het natuurlijke areaal ligt in Californië, Oregon en Neder-Californië. In Europa gaat het om uitgezette vogels: op Corsica houdt de soort zich sinds jachtuitzettingen in de negentiende en twintigste eeuw staande, en op de Egadische Eilanden bij Sicilië bestaat een tweede kleine populatie. Elders in Italië, Frankrijk, Spanje, Duitsland en de Lage Landen gaat het om losse ontsnapte kooivogels of om uitgezette vogels die het niet redden; er is geen sprake van gevestigde broedpopulaties.

• Broedvogel (zomer)
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Op Corsica zoek je in het lage maquis van de kustheuvels en langs verlaten terrassen, het best in de vroege ochtend van maart tot juni. Rijd langzaam en stop bij elk tsji-ka-go: de vogels lopen liever dan dat ze vliegen en steken pas op het laatste moment een pad over. In de zomer loont het om bij een drinkplaats te wachten. Buiten Corsica en de Egadische Eilanden is elke waarneming in Europa er een om als ontsnapte vogel te noteren.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd en in het oorspronkelijke areaal talrijk. In Europa gaat het om een exoot met een beperkte voet aan de grond; de Corsicaanse en Siciliaanse populaties zijn klein en afhankelijk van open, begraasd struweel dat door het dichtgroeien van verlaten landbouwgrond langzaam verdwijnt. De soort staat niet bekend als schadelijk voor inheemse vogels, maar wordt in Europa ook nergens actief beschermd.