Boerenzwaluw

Geluid

Een druk kwetterend liedje van piepende en tsjirpende noten, steeds afgesloten met een schurend, ratelend tsjrrrr, gezongen vanaf een draad of vanuit de stal van april tot augustus. De vluchtroep is een vrolijk wit-wit; bij een langsvliegende kat of sperwer klinkt een scherp, aanhoudend alarm.

Herkenning

Slank, met lange spitse vleugels en zeer lange buitenste staartpennen die een diepe vork vormen, met een rij witte vlekken die zichtbaar wordt zodra de staart wordt gespreid. Bovendelen glanzend staalblauw, voorhoofd en keel roestrood, met een complete blauwe borstband en crèmekleurige onderdelen. Mannetjes hebben langere staartpennen; jongen zijn kortgestaart en dof.

Verwarrings­soorten

Huiszwaluw heeft een opvallend witte stuit, een korte gevorkte staart en zuiver witte onderdelen, en vliegt hoger en fladderender. Oeverzwaluw is klein en bruin, met een bruine borstband, korte staart en fladderende vlucht laag boven water. Gierzwaluw is groter, geheel donker, sikkelvormig en zonder wit.

Leefgebied

Boerenerven, stallen, schuren en dorpsranden met vee, mest en modderpoelen, omringd door grasland, sloten en akkers vol vliegende insecten. Nestelt op een balk of muurrichel binnenshuis en is daarom afhankelijk van open staldeuren en luiken.

Verspreiding en trek

Broedvogel van heel Europa. In Nederland algemeen op het platteland, vooral bij melkveebedrijven en maneges. In Spanje algemeen in dorpen en op cortijos, met enkele overwinteraars in het zuiden. Trekt van eind augustus tot oktober naar zuidelijk Afrika, met massale slaapplaatsen in rietvelden onderweg, en keert terug vanaf eind maart.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Zoek in april en mei bij een melkveebedrijf of manege en kijk laag over de weide en langs slootkanten; bij koel, vochtig weer jagen ze vlak boven het gras. In augustus verzamelen zich in de avond duizenden vogels in rietvelden, wat een van de mooiste taferelen van de nazomer oplevert.

Staat van instandhouding

Op lange termijn afgenomen door het verdwijnen van vee op stal, gesloten en gladde moderne schuren, minder insecten door intensief landgebruik en het opdrogen van modderpoelen met nestmateriaal. Droogte in de Sahel en langs de trekroute speelt eveneens mee. Openstaande staldeuren, modderplekken en kunstnesten helpen direct.