Sierlijke stern

Geluid

Een schor, rollend kerrièk, langer aangehouden, nasaler en duidelijker oplopend dan de roep van de grote stern. In een gemengde kolonie is dat vaak het eerste dat opvalt, nog voordat de oranje snavel in beeld komt. Roepende vogels boven een plaat zijn de beste kans om er een tussen honderden grote sterns uit te pikken.

Herkenning

Tussen grote stern en koningsstern in formaat, maar veel slanker en langer ogend. De snavel is lang, dun, gelijkmatig taps en buigt aan het eind licht naar beneden; hij is oranje aan de basis en geler naar de punt. De zwarte kuif is lang en piekt tot ver in de nek. Bovendelen lichtgrijs, onderdelen wit met in de broedtijd een roze waas; buiten de broedtijd wordt het voorhoofd wit maar blijft het oog binnen het zwart liggen.

Verwarrings­soorten

Drie vergelijkingen. Tegenover de koningsstern: die is groter en zwaarder, met een dikke, rechte oranjerode snavel, een blokkiger kop en buiten de broedtijd een breed wit voorhoofd waarin het oog vrij komt te liggen, en met duidelijk donkere buitenste handpennen op de ondervleugel. De sierlijke stern is kleiner en ranker, houdt het oog ook in winterkleed binnen het zwart, heeft die lange dunne naar beneden gebogen snavel en een vrijwel geheel witte ondervleugel met alleen een smalle donkere achterrand. Tegenover de grote stern: daar zit het verschil in de zwarte snavel met gele punt, korter en rechter, en in de kortere kuif. Het echte probleem zijn de hybriden grote stern × sierlijke stern, die in de Ebrodelta en in Zuid-Frankrijk daadwerkelijk voorkomen: die zitten er precies tussenin, met een doffe oranje snavel met donkere vegen of een vuilgele snavel, een kuif van middellange lengte en een mantel van tussenliggende tint. Zulke vogels zijn op één foto niet te plaatsen; ze vragen om terugkeer in opeenvolgende seizoenen, en in verschillende gevallen heeft pas genetisch onderzoek een zuivere sierlijke stern van een hybride gescheiden.

Leefgebied

Zoutpannen, ondiepe kustlagunes, zandplaten en schelpenstranden in delta's, en de ondiepe zee daarvoor. In Amerika broedt de soort op kale, hete eilandjes in de Golf van Californië en in aangelegde zoutbekkens; in Europa gaat het om vogels binnen of vlak bij kolonies van grote sterns, en om rustende vogels op platen en strandhaken.

Verspreiding en trek

Vrijwel de hele wereldpopulatie broedt op Isla Rasa in de Golf van Californië, met kleinere kolonies in Neder-Californië en Zuid-Californië; de winter wordt doorgebracht langs de Pacifische kust tot in Chili. In Europa liggen de gevallen sterk in Iberië en Frankrijk, met de Ebrodelta als vast punt; noordelijker zijn er losse waarnemingen in onder meer Ierland, Groot-Brittannië, Nederland en België.

Waar en wanneer kijken

Voor Nederlandse vogelaars is de kans het grootst in een groep grote sterns langs de Deltakust of op de Waddenplaten in juni en juli. Zoek niet naar oranje, want dat springt bij zijlicht ook bij een natte snavel op; zoek naar een profiel dat te lang en te dun is en dat aan het eind hangt. Wie zeker wil zitten reist naar de Ebrodelta, waar de vogels jaarlijks te verwachten zijn.

Staat van instandhouding

Gevoelig, en dat komt door de ruimte, niet door de aantallen: veruit het grootste deel van de wereldpopulatie broedt op één enkel eiland. Een misoogst aan sardines en ansjovis in een warm zeejaar kan een heel broedseizoen kosten, en verstoring of een ingevoerd roofdier op Isla Rasa zou de soort in één klap raken. Het eiland is inmiddels beschermd en het uitroeien van ratten en muizen heeft daar geholpen.